In de loop van zijn legendarische carrière creëerde Man Ray werk dat verschillende media omvatte: schilderkunst, fotografie, beeldhouwkunst, grafiek, film, poëzie en proza. Zijn werk sloot op verschillende manieren aan bij het kubisme, het futurisme, het dada en het surrealisme – terwijl het zijn eigen kenmerkende stijl behield. Man Ray is het meest bekend om zijn diepgaande verzameling fotografische werken, waaronder mode, portretten en technische experimenten zoals “solarisatie” en de alom gevierde fotogrammen of “rayographs”: de kunstenaar creëerde deze meeslepende beelden zonder camera, waarbij gevonden voorwerpen op vellen werden gerangschikt van lichtgevoelig papier en ze aan licht bloot te stellen. De röntgenfoto’s wankelden tussen representatie en concept en belichaamden de onbepaalde krachten die zijn enorme oeuvre kenmerkt.
De Periode voor 1921
Moderne Europese kunst bereikte Amerika met de beroemde Armory-Show, die in februari en maart 1913 in New York voor het eerst werd gehouden. Gebaseerd op de twee post-impressionistische tentoonstellingen van Roger Fry in Londen, was de Armory-show meer totaal omvattend, die zowel uit werken van Wassily Kandinsky en Marcel Duchamp evenals uit een meer gedetailleerde collectie van de kubistische werken van Georges Braque en Pablo Picasso bestond.
In augustus 1913 ontmoette Man Ray dichter Adon Lacroix (het pseudoniem van Donna Lecoeur) samen met haar partner beeldhouwer, Adolf Wolff. ze waren onlangs vanuit België naar New York verhuisd en hadden een kind, maar waren niet getrouwd.
Man Ray vond haar mooi en toen hij hoorde van haar moeilijke levensomstandigheden met Adolf, nodigde hij haar uit om bij hem in Ridgefield, New Jersey te komen wonen. Ze trok bij hem in met haar 7-jarige dochter Esther.
Donna Lecoeur
Adon, de jongste van veertien kinderen, was een schilder en een dichter en de twee jonge geliefden gingen een artistieke samenwerking aan.
Terwijl Adon landschappen schilderde en poëzie schreef, richtte Man Ray zijn aandacht op haar voor inspiratie – bijna onmiddellijk werd zij de enige focus van zijn artistieke visie.
Ze trouwden in 1914 en Man Ray veranderde zijn naam officieel (Man Ray verschijnt in het huwelijksregister in plaats van Emmanuel Radnitzky). Man Ray belettert de teksten van Adon en verfraait ze met tekeningen. In 1919 breekt hij met Adon Lacroix. Ze waren formeel gescheiden in 1937.
Eind 1913 schilderde May Ray niet langer rechtstreeks naar de natuur, maar vertrouwde hij op bronnen als zijn eigen geheugen. In “Departure of Summer” (1914) schilderde hij drie naakten in een groen landschap waarvan de platte, hoekige vormen minder lijken op Cézanne dan op Demoiselles d’Avignon uit 1907 van Picasso. De vervormde vormen, frissere kleuren en vrijere stijl waren opmaat naar meer dynamische beelden, en de overdreven vormen roepen een oerwoudachtige plantengroei op en waarvan de fauvische kleuren voor die periode ongewoon helder zijn.
Armory Show van 1913
Toen hij in New York City woonde, werd Man Ray beïnvloed door de avant-garde praktijken van Europese hedendaagse kunstenaars waarmee hij kennismaakte tijdens de Armory Show van 1913 en tijdens bezoeken aan Alfred Stieglitz‘s “291” kunstgalerie. Zijn vroege schilderijen vertonen facetten van het kubisme. Nadat hij bevriend was geraakt met Marcel Duchamp, die geïnteresseerd was in het tonen van beweging in statische schilderijen, begonnen zijn werken beweging van de figuren uit te beelden. Een voorbeeld is de zich herhalende houding van de rokken van de danseres in The Rope Dancer Accompanies Herself with Her Shadows (1916)
Man Ray liet de conventionele schilderkunst achter zich om zich te gaan bezighouden met Dada, een radicale anti-kunstbeweging. Hij publiceerde twee dadaïstische tijdschriften, die elk slechts één uitgave hadden, The Ridgefield Gazook (1915) en TNT (1919), de laatste onder redactie van Adolf Wolff en Mitchell Dawson.
Hij begon objecten te maken en ontwikkelde unieke mechanische en fotografische methoden om beelden te maken. Voor de versie van Rope Dancer uit 1918 combineerde hij een spuitpistooltechniek met een pentekening. Net als Duchamp werkte hij met readymades: gewone objecten die geselecteerd en aangepast worden. Zijn kant-en-klare geschenk (1921) is een strijkijzer met metalen spijkers aan de onderkant, en Enigma van Isidore Ducasse is een onzichtbaar object (een naaimachine) gewikkeld in een doek en vastgebonden met koord. Aerograph (1919), een ander werk uit deze periode, is gemaakt met airbrush op glas.
Enigma van Isidore Ducasse
Parijs 1921-1940
In juli 1921 ging Man Ray wonen en werken in Parijs, Frankrijk. Hij vestigde zich al snel in de wijk Montparnasse, waar veel kunstenaars de voorkeur aan gaven. Kort na zijn aankomst in Parijs ontmoette en werd hij verliefd op Kiki de Montparnasse (Alice Prin), een kunstenaarsmodel en gevierd personage in Parijse bohemienkringen. Kiki was het grootste deel van de jaren twintig de metgezel van Man Ray. Ze werd het onderwerp van enkele van zijn beroemdste fotografische beelden en speelde in zijn experimentele films “Le Retour à la Raison” en “l’Étoile de mer”.
In 1929 begon hij een liefdesaffaire met de surrealistische fotografe Lee Miller. Ze verliet hem in 1932. Met haar, zijn fotografisch assistent en minnaar, vond Man Ray de fotografische techniek van solarisatie opnieuw uit. Hij creëerde ook een soort fotogram dat hij “rayographs” noemde, dat door Tristan Tzara werd beschreven als “pure dada-creaties”.
Man Ray had een relatie met de Guadeloupe danseres en model Adrienne Fidelin van eind 1934 tot augustus 1940, de twee gingen uit elkaar doordat Ray de nazi-bezetting in Frankrijk ontvluchtte, terwijl Adrienne ervoor koos om achter te blijven om voor haar gezin te zorgen. In tegenstelling tot de andere belangrijke muzen van de kunstenaar, komt Fidelin tot 2016 grotendeels niet in zijn levensverhaal voor.
[print_responsive_portfolio_plus_lightbox]Man Ray fotografeerde Maharadja Yashwant Rao Holkar II en zijn vrouw Sanyogita Devi in een serie foto’s tijdens hun bezoek aan Europa.
