Edward Jean Steichen (27 maart 1879 – 25 maart 1973) was een Luxemburgs-Amerikaanse fotograaf, schilder en curator, bekend als een van de meest productieve en invloedrijke figuren in de geschiedenis van de fotografie.[1]
Steichen werd gecrediteerd met het transformeren van fotografie in een kunstvorm. Zijn foto’s verschenen vaker dan wie ook in het baanbrekende tijdschrift Camera Work van Alfred Stieglitz tijdens de publicatie van 1903 tot 1917. Stieglitz prees hem als “de grootste fotograaf die ooit heeft geleefd”.
Eduard J. Steichen (1879-1973) was de enige zoon van Jean-Pierre en Marie Kemp Steichen, verarmde Europese boeren die in 1881 vanuit Luxemburg emigreerden naar Hancock, Michigan. Vader vond er werk in de kopermijnen, maar kwakkelde met zijn gezondheid vanwege de zware arbeid. Steichen’s moeder werd de spil van de familie. Zij verdiende de kost als hoedenmaakster, en haar creatieve aanleg manifesteerde zich in Eduard’s voorliefde om te tekenen. Hij volgde lessen bij twee locale kunstenaars, en trad kort daarna als leerling in dienst bij de American Fine Art Company van Milwaukee, een lithografische firma die affiches leverde voor brouwerijen en pakhuizen.
Wat goed is komt snel. Kort nadat Steichen in 1895 de fotografie had ontdekt, kwam hij in aanraking met het tijdschrift Camera Notes dat tussen 1897 en 1902 voor de New York Camera Club werd uitgegeven door de eminente amateurfotograaf Alfred Stieglitz. Samen met haar opvolger Camera Work (1903-1917) was Camera Notes het belangrijkste informatiekanaal voor de ‘picturalistische’ kunstfotografie in Amerika. Behalve aan techniek werd er veel aandacht besteed aan esthetiek, waarbij de maatstaven van het symbolisme, in zowel haar literaire als beeldende uitingsvormen het denken domineerden. In 1900 volgt een persoonlijke ontmoeting tussen Steichen en Stieglitz. Na het aanschouwen van diens portfolio raakte Stieglitz zo onder de indruk van het werk van zijn jonge collega, dat hij onmiddelijk drie foto’s aankocht. Dit joviale gebaar vormde het begin van een innige vriendschap, die ertoe leidde dat Steichen definitief koos voor een kunstenaars-bestaan in het teken van de fotografie.
In die jaren rond de eeuwwisseling werd er een harde strijd uitgevochten voor de erkenning van de fotografie als kunst. Artistiek bevlogen amateurfotografen richtten overal in Europa en Amerika fotoclubs op. In Amerika waren het vooral Stieglitz en Steichen die aan de weg timmerden via het prachtig in heliogravure gedrukte blad Camera Work en de transformatie van Steichen’s Newyorkse portretstudio in de ‘Little Galeries of the Photo-Secession – kortweg ‘291’ genaamd naar het huisnummer op Fifth Avenue.
In 1895 maakte Edward Steichen als vijftienjarige zijn eerste foto. Het betekende het begin van een lange carrière van een van de meest vooraanstaande Amerikaanse fotografen uit de twintigste eeuw. Roem vergaarde Steichen met zijn glamoureuze portretten en modefoto’s uit de jaren twintig en de tentoonstelling ‘The Family of Man’ uit 1955. Maar zijn artistieke hoogtepunt lag ongetwijfeld rond de eeuwwisseling, toen hij door middel van bewerkelijke druktechnieken een indrukwekkende reeks foto’s maakte in de geest van het symbolisme, de dominerende avant garde beweging van het fin de siècle.
In de zomer van 1900 reisde de jonge Steichen naar Parijs om zich daar verder te bekwamen in de schilderkunst en fotografie. De stad was op dat moment in de ban van de ideeën van het symbolisme, die vooral werden verwoord door de dichters Stéphane Malharmé en Paul Verlaine en de schilder Paul Gauguin. Zij meenden dat kunst niet midden in het echte leven staat, maar erbuiten. Symbolistische schilders en dichters moesten in hun werk trachten de realiteit te overstijgen en op zoek gaan naar een spirituele dimensie. Het was de emotionele ervaring die telde, en niet een nauwkeurige weergave van de zichtbare wereld, zoals bij hun impressionistische en naturalistische voorgangers. Om dit te bereiken werd veelvuldig gebruik gemaakt van het symbool, niet zozeer als teken voor iets anders, maar als katalysator om reacties in de psyche los te maken en de individuele gevoeligheid van de kunstenaar te tonen.
« Back to Glossary Index